Prawo

Zaległości w składkach ZUS – bez przedawnienia

21 maja 2020

Dziennik Gazeta Prawna informuje, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że istnienie terminów przedawnienia nie pełni funkcji uwalniającej zobowiązanych od konieczności uiszczania zaległych składek, lecz odgrywa rolę motywującą organy do szybkiego podejmowania czynności egzekucyjnych.

 

Trybunał Konstytucyjny uznał, że wyłączenie przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką jest zgodne z konstytucją. Sędziowie nie byli jednak jednomyślni.

Orzeczenie zapadło na kanwie pytania prawnego Sądu Okręgowego w Gliwicach, który zakwestionował zgodność z konstytucją art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266, dalej: ustawa systemowa).

Problem polega na tym, że co do zasady należności z tytułu składek przedawniają się po upływie pięciu lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z kwestionowanym artykułem przedawnieniu nie ulegają jednak należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem. Po upływie terminu przedawnienia mogą być one egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

W ocenie sądu pytającego istotą problemu konstytucyjnego jest to, że o istnieniu przedawnienia decyduje posiadanie przez dłużnika nieruchomości, na których może być ustanowiona hipoteka przymusowa. W konsekwencji przepis ustawy systemowej dzieli podmioty mające zaległości w składkach na dwie grupy w zależności od tego, czy posiadają one składniki majątkowe, na których można ustanowić tę formę zabezpieczenia, czy też nie. Prowadzi to do odmiennego ich traktowania.

Zobowiązania składkowe pierwszej grupy nie podlegają bowiem przedawnieniu, podczas gdy drugiej grupy już tak. Takie zróżnicowanie skutkuje w ocenie sądu pytającego odmiennym poziomem ochrony własności i praw majątkowych, co narusza art. 64 ust. 2 konstytucji.

Zdaniem sądu pytającego przedawnienie w odniesieniu do ubezpieczonych, których należności zabezpieczono hipoteką, staje się pozorne. A to jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu podkreśla, że granice działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych i nadmiernie ograniczających prawa.

W sprawie głos zabrał Adam Abramowicz, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców. Wskazał, że do jego biura wpływają sygnały od przedsiębiorców wskazujących na nieproporcjonalny i naruszający zasadę równego traktowania charakter wspomnianej regulacji.

W jego ocenie powinna zostać podjęta inicjatywa legislacyjna, która wyeliminowałaby z obrotu prawnego art. 24 ust. 5 ustawy systemowej. Adam Abramowicz wskazywał, że kwestionowana regulacja odpowiada analogicznemu przepisowi w ordynacji podatkowej, który został zakwestionowany jako niezgodny z konstytucją w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12). Rzecznik MŚP popiera ten kierunek zarówno na gruncie procedury podatkowej, jak i ubezpieczeniowej.

 

Źródło: www.gazetaprawna.pl