Prawo

Trybunał Sprawiedliwości UE o prawie właściwym dla umowy o pracę

16 stycznia 2020

Po przełomowym orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości UE z grudnia 2019 o delegowaniu pracowników w transporcie, Nowy Rok może zaskoczyć nas kolejnym przełomem i – czytamy na stronie internetowej związku pracodawców Transport i Logistyka Polska. W II połowie stycznia br. Trybunał unijny będzie rozpatrywał zapytanie francuskiego Sądu Najwyższego, który chce ustalić (w znacznym uproszczeniu), w jakim zakresie zaświadczenie A1 tj. zaświadczenie potwierdzające podleganie ustawodawstwu ubezpieczeniowemu jednego z państw członkowskich UE, jest wiążące dla sądów państwa członkowskiego przyjmującego pracownika.

Francuskie pytanie wskazuje, że Trybunał miałby zbadać, czy zaświadczenie A1 może również wiązać te sądy w zakresie wybranego dla pracownika prawa pracy (a nie tylko ubezpieczeń społecznych). Kontekst pytania francuskiego jest szerszy i znacznie głębszy, gdyż w swej istocie wydaje się ono zmierzać do ustalenia, że:

  • sądy państwa przyjmującego mogą pominąć wydaną A1, jeśli na podstawie konkretnych dowodów w postępowaniu uznają, że zostało ono wydane w wyniku oszustwa, albo jeśli istnieje podejrzenie oszustwa/nadużycia prawa. Tu orzecznictwo Trybunału z lat 2017-2018 potwierdza, że sądy mogą pominąć, choć nie uchylić, wydane zaświadczenie A1,
  • być może możliwe są także inne przyczyny pominięcia wydanego zaświadczenia A1 przez sąd państwa przyjmującego, a nie tylko oszustwo/nadużycie prawa w sferze ubezpieczeń społecznych. Jeśli Trybunał powiązałby naruszenia w sferze prawa pracy w zakresie mobilności w UE (np. brak rejestracji pracownika delegowanego w państwie przyjmującym) z możliwością posługiwania się zaświadczeniem A1, to może prowadzić to do wniosku, że istnieje także inna przesłanka do pomijania zaświadczeń A1 w innym państwie członkowskim niż państwo siedziby pracodawcy i pracownika.
  • tym samym sądy mogą poddać w wątpliwość ustawodawstwo z zakresu prawa pracy, któremu podlega pracownik, zaś całe postępowanie o wydanie A1, które ustala powiązanie pracownika z państwem, w którym jest ubezpieczony, byłoby bez znaczenia. Warto wskazać, że postępowanie o wydanie A1 zawiera w sobie elementy, które mogą służyć potwierdzeniu, że pracodawca i pracownik prawidłowo dokonali doboru prawa właściwego dla umowy o pracę.

Najbliższe tygodnie pokażą, w którym kierunku zwróci się orzecznictwo unijne tj. czy otworzy drogę do łatwiejszego przekwalifikowania umów o pracę pod prawo obce. ML